Herkes için çocukluğun geçtiği yer ve dönem çok özeldir ve kişiliğinizde önemli izler bırakır.

Beni az çok tanıyanlar bilir,
(Ya da bu yazımdan sonra artık biraz tanışmış olmayı diliyorum.☺)
Ben İsveç- Stockholm’de doğdum ve çocukluğum orada geçti.
Dolayısıyla İsveç’in kültürü, devlet ve toplum yapısı beni çok etkilemiştir.

İsveç’in kültürünü benimsemiş biri olarak, bu yazımda sizlere İsveç hakkında şaşırtıcı ve herkes tarafından çok bilinmeyen bilgilere yer vermek istedim.

Keyifle okuyunuz (✿◠‿◠ )

‣ Küçük bir not:
Mavi ile yazılmış kelimelerin hepsi referans içerir.
Tıklayıp daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

isveç hakkında bilinmeyen infografik
fikalatte.com

 ❀ İsveç Hakkında Temel Bilgiler

‣ İsveç Kuzey Avrupa’daki İskandinavya yarımadasında yer alır.

‣ Avrupa Birliği’nin bir üyesidir ancak kendi para birimi olan İsveç Kronu kullanmaktadır.

‣ Başkenti Stockholm, 14 ada üzerinde kurulmuştur ve 57 köprü bu adaları birbirine bağlamaktadır.

(Kimi kaynaklar Stockholm’u Kuzeyin Venedik’i olarak bahseder.)

stockholm
fikalatte.com

♕ İsveç'in Yönetim Şekli.

‣ İsveç’te yönetim parlamenter monarşi şeklindedir.
Kısaca ülkenin başında kral bulunur ancak tamamen semboliktir.

‣ Kralın yetkileri hükümet tarafından kısıtlanmıştır.

‣ Yürütme ve yönetme yetkisi halk tarafından seçilen meclis yapar.

• Dil

İşte kafaların karıştığı konulardan birine geldik.

‣ Genelde dilin Almanca, Flamence vs bilinmesinin aksine İsveç’in kendine ait bir dili var : İsveçce 🙂

isveçce
fikalatte.com

‣ İsveççe Eski İskandinav dilinden türetilen bir Kuzey Cermen dili olmakla birlikte,
Dünyada yaklaşık 10 milyon yerli İsveççe konuşan vardır.
Gerçi bu bilgi Türkçe ile karşılaştırılınca pek bi önemsiz kaldı sanki 🙂
(Dünyada yaklaşık 220 milyon kişi Türkçe konuşuyormuş)

2009 yılına kadar İsveçce İsveç’in ulusal dili değildi.

‣ İsveççe, tarihi boyunca diğer Cermen dillerinden, özellikle Danımarka’nın dili olan Dancadan büyük ölçüde etkilenmiştir.
Ancak buna rağmen İsveçce konuşan biri Norveççeyi anlarken Dancayı anlaması epey zordur.

• İsveçce İngilizceye Ne kadar Benzemektedir?

‣ Buradaki ana nokta, İngilizce ve İskandinav dillerinin aynı çekirdek dil ailesinden gelmesidir.
Bu nedenle İsveççe, İngilizceye oldukça benzemektedir.

‣ İsveççe ve İngilizce ortak 1.558 kelime paylaşmaktadır.

‣ Ancak iki dil arasında eş sesli o kadar çok kelime var ki zaman zaman çok kafa karışıklığına sebep olabilmektedir.
Örnekler arasında İsveççe “iyi” anlamına gelen “sütyen” ve “dondurma” anlamına gelen “cam” bulunmaktadır.

isveçce ingilizce karşılaştırma
fikalatte.com

‣ Bu nedenle diyebilirim ki, İsveçce bilmem İngilizce öğrenmemde büyük kolaylık sağlamıştır.
Ancak iki dil arasında ses ve kelime benzerliğinin çok olması, zaman zaman komik telaffuz ve yazım hatalarıma da sebep olmaktadır.

Artık beni böyle sevin 🙂

• İsveç Hakkında Bilinmeyen Daha İlginç Bilgiler

isveç hakkında bilinmeyenler infografik
fikalatte.com rights

• İsveç Dünyanın en yeşil ülkelerinden biridir.

‣ İsveç, Dünyanın en yeşil ülkelerinden biridir.
(4. sırada)

Ülkede yaklaşık 97 000 gölü ve arazisinin %63’ü ormanla kaplıdır.
Yine Türkiye ile karşılaştırma açısından, Türkiye’de 45 Göl vardır ve %29’u ormanlarla kaplıdır.

isveç'te bir çocuk
fikalatte.com

‣ Hatta öyle çok ormanı vardır ki, küçükken bisikletimle okula giderken bile bir ormandan geçerdim
ve yanımdan geçen geyikler, tavşanlar benim yol arkadaşım olurdu.

(Evet, tam bir dağlar kızı “Heidi” tadında bir çocukluk geçirdim)

‣ O yüzden İsveç’te “Dikkat Araç Çıkabilir” levhaları yerine “Dikkat Geyik Çıkabilir” levhaları görürseniz hiç şaşırmayın.

• İsveçlilerin %15'i başka bir ülkede doğmaktadır.

‣ İsveç çok kültürlü bir ülkedir.

İsveçlilerin %15’i  başka bir ülkede doğarken, İsveç’teki her beş çocuktan birinin başka bir ülkede kökleri olan bir ailesi vardır.

• Kuzey Kore İsveç'e olan 302 milyon dolar borcunu 45 yıldır ödememektedir.

‣ 302 milyon dolar (2.8 milyar İsveç kronu) borçla Kuzey Kore, İsveç’e en çok borçlanan ülke olmuştur.

İşin tuhafı borcunu 45 yıldır ödemeyi reddetmesidir.
(Ah neden Kim Jong-un’um?)

‣ İsveç hakkında benim bile bilmediğim ve şaşırdığım bir bilgiydi bu.
Her şey 1974’te Kuzey Kore’nin İsveç’ten yaklaşık 1000 Volvo Otomobil ithal etmesiyle başlıyor.
Sorun, Kim II-Sung’un ödemeyi vaad ettiği paranın henüz İsveç’e ödememiş olmasıdır.
Yani, 45 yıl sonra, İsveç hükümeti 2.8 milyar İsveç kronunu Kuzey Kore’den almak için halen fatura göndermektedir.

• İsveç'in Twitter hesabı kendi halkı tarafından yönetilmektedir.

isveç twitter hesabı kendi halkı tarafından yönetiliyor
fikalatte.com

‣ İsveç’in Twitter hesabı kendi halkı tarafından yönetiliyor.
Her hafta yeni bir vatandaş, ülkenin resmi sosyal ağ sayfasını ele geçirmektedir.

• 20 yaşına kadar İsveç'te sağlık hizmetleri ücretsizdir.

isveçte diş bakımı ücretsiz
fikalatte.com

‣ 20 yaşına kadar İsveç’te sağlık hizmetleri ücretsizdir.

‣ 24 yaşına kadar neredeyse tüm diş bakımı ücretsizdir.

• İsveç'te bir Kulu-fornia :)

‣ İsveç’te karşılaştığınız Türklerin büyük bir çoğunluğu Konya’nın Kulu İlçesinden gelmektedirler.

‣ Nitekim Kululular, Türkiye’den İsveç’e ilk göç edenlerdir.

‣ Peki neden özellikle Kululular?

isveç'te kululular
fikalatte.com

‣ Her şey 1965’te İsveç’e işçi olarak giden Abdullah Yücel’in arkadaşına bu mektubu yazması ile başladı.
O dönem İsveç’e giden Kululuların çoğu aynı yerde ev tuttuğu için İsveç’in bir mahallesi ‘Küçük Kulu’ olarak anılmaya başladı.

İsveç’te şimdi 50 bin Kululu yaşamaktadır.
Konya’nın Kulu ilçesi ise İsveç seçimlerinin en önemli propaganda merkezlerinden biridir.

‣ 1960’lı yıllarda çalışmak için Konya Kulu’dan İsveç’e göç eden insanların hikayesini anlatan,
Cengiz Özkarabekir imzalı “Kulufornia” belgeselini izlemek için tıklayınız.

• İsveç köftesi diye bir şey aslında yok.

‣ Hazır Türkiye üzerine konuşmuşken İsveç’in meşhur, hatta Ikea’nın çokça reklamını yaptığı,
“İsveç Köftesinin” aslında Osmanlı mutfağından geldiğini biliyor muydunuz?

Çok yakında bir zamanda İsveç, Twitter hesabı üzerinden bunu itiraf etmiştir.

O zaman, as bayrakları 😀

isveç köftesi
fikalatte.com

• Türkçeden İsveçceye geçen "kalabalik" sözcüğü...

‣ Peki, Türkçe’deki “kalabalık” sözcüğü İsveçceye “kalabalik” olarak geçtiğini biliyor muydunuz?

Bir rivayete göre Bender Çatışmasında (İsveçce: Kalabaliken-i Bender)
İsveç Kralı Demirbaş Şarl’ın Osmanlıya esir düşer ve İstanbul’da birkaç ay kaldıktan sonra ülkesine döner.
Ülkesine döndüğünde İstanbul nasıldı sorularına hep “kalabalik” olarak yanıt vermiştir.

Dünyanın en tenha ülkelerinden biri olan İsveç, bu kelimeyi günümüzde aynı manada kullanmaktadır.

• İsveç'te musluk suyu için.

‣ İsveç’te musluktan su içmek güvenlidir.

Böylece şişelenmiş su satın almadan hem paradan tasarruf ederken çevrenin korunmasında da katkıda bulunmuş olursunuz.

isveçte su içmek güvenlidir

• Çöp ithal eden bir ülke.

‣ İsveç ile ilgili bir diğer olumlu gerçek, geri dönüşüm konusunda çok iyi olduklarıdır.

Günümüzde diğer ülkelerden çöp ithal edip çevreye çok büyük katkılarda bulunan İsveç, aynı zamanda bu işten oldukça para kazanmaktadır.

Örneğin, İsveç Norveç’ten atık ithal etmektedir.

• İsveç en yüksek oranda yenilenebilinir enerji kullanan ülkedir.

‣ İsveç’te kullanılan enerjinin yüzde 54,6’sı (2018) yenilenebilir kaynaklardan gelmektedir.

• İsveç Pasaportu dünyanın en iyi pasaportlarından biri seçilmiştir.

‣ İsveç pasaportu dünyadaki 124 ülkeye vizesiz giriş yapabilmektedir.

isveç pasaportu

• İsveç dünyadaki en yüksek KDV'ye sahip ülkelerden biridir.

‣ % 25 oranı ile İsveç, Macaristan’dan sonra (%27) Norveç ve Danimarka gibi ülkelerle birlikte dünyanın en yüksek KDV’lerinden birine sahiptir.

‣ AB ülkeleri arasından en düşük KDV oranına sahip ülke ise %15 ile Lüksemburg olmuştur.

• İsveç dünyanın ilk ve en büyük buzdan oteline ev sahipliği yapmaktadır.

‣ İsveç’in dünyanın ilk Buz Oteline ev sahipliği yaptığını biliyor muydunuz?

‣ İsveç’in kuzeyinde Kiruna’da, tamamen buzdan oluşan bir otelde gecenizi geçirebilirsiniz.

‣ Otel, dünyanın ilk ve en büyük buzdan oteli olarak kabul ediliyor ve her yıl yeniden inşa edilmektedir

isveçte buz otel
fikalatte.com

‣ İşte Buz Oteline gitmiş olan bir Türk : Can Bilgiç.

Onun Buzdan Otel deneyimini anlattığı yazısına bir bakın derim.

• İsveç’in Dünya Pop Endüstrisini Domine Ettiğini Biliyor Muydunuz?

‣ Abba, Roxette, Ace of Base, The Cardigans, Swedish House Mafia, Tove Lo, Zara Larsson, Avicii,
Lykke Li, Loreen, Elena Paparizou, Måns Zelmerlöv…
İsveç’in başarıyla dünyaya ihraç ettiği müzik grubu veya şarkıcılarından sadece birkaçı.

‣ 2019 istatistiklerine göre Eurovision şarkı yarışmasını en çok kazanan 2. ülkedir.
(Toplamda 6 kez)

abba müzik grubu

• Spotify, Soundcloud gibi müzik platformların yaratıcılarıdır.

‣ Hazır müzik hakkında konuşuyorken,
İsveç müzikte bu kadar başarılı olması ile birlikte, müziğin dijitalleştirilmesi ve daha çok topluluğa ulaşabilmesi
adına hepimizin nerdeyse bildiği ve kullandığı Spotify, Soundcloud gibi muzik platformlarının da yaratıcılarıdır.

Etkilendiniz mi?
Ben etkilendim:)

• İsveç dünyanın en yenilikçi ülkelerden biri seçilmiştir.

‣ 2020 Bloomberg İnovasyon Endeksi‘ne göre Almanya  dünyanın en yenilikçi ülkeleri arasından birinciliği elde ederken, 6 yıldan sonra ilk defa Güney Kore 2. sırada yer almıştır.

2020 innovasyon ülkeleri
fikalatte.com

• İsveç'te Santa Lucia önemli bir gelenektir.

‣ 13 Aralık Lucia günü, İtalya’dan gelen bir gelenek olmasına rağmen İsveç’in de en önemli günlerinden biridir.
Lucia gününde genellikle çocuklar ve gençler beyaz cübbeler giyilip, koro halinde şarkı söylenir.
Lucia’yı temsil eden bir kız seçilir ve kafasının üstüne mumlar bulunan bir taç takılır.
Bu taç, gece karanlığında fakirlere yardım eden Lucia’nın iki elini de kullanabilmesi içindir.

‣ İsveç’in Noel Gelenekleri

Alttaki çakma Lucia kızını tanıyabildiniz mi? 🙂

Santa Lucia isveç kızı

☕ Fika şart!

‣ Bir önceki yazımı okuyanlar az çok anlamıştır.

‣ “Fika” İsveçlilerin vazgeçilmez bir ritüeldir ve ulusal kültürlerinin önemli bir parçasıdır.
Hatta şöyle bir iddia vardır:
İsveç’e gittiğinizde öğreneceğiniz ya da duyacağınız ilk üç kelime şunlardır:

⁃ Hej (Merhaba)
⁃ Tack (Teşekkür ederim)
⁃ Fika

isveç kelimeleri
fikalatte.com

‣ Kısaca “Fika” İsveçlilerin gün içinde kendilerine ya da arkadaşlarına vakit ayırdıkları kahve molasına verdikleri isimdir.

Tam İsveçli gibi Fika yapmak isterseniz taze kahvenizin yanına kanelbulle denilen İsveç’in meşhur tarçınlı çöreğini yediniz miydi
sizden keyiflisi yok.

‣ Keşke Türkiye’de olsa da yesem diye yıllardır özlemini çektiğim bu çöreğin Karaköy’de Mums Cafe’de yapıldığını öğrenince koşa koşa gittim.
Eğer bir gün oraya yolunuz düşerse kendinize bir kahve bir de kanelbulle ısmarlayın.
Hashtag “fika” 😉

Mums Cafe’nin pek tatlı instagram hesabı için tıklayınız

karaköy mums cafe

• 480 gün ücretli ebeveyn izni...

‣ İsveç’te ebeveynler, bir çocuk doğduğunda veya evlat edinildiğinde 480 günlük ücretli ebeveynlik iznine sahiptirler.
Bu sayı uluslararası standartlara kıyasla çok yüksek bir rakamdır.

isveçte ebeveyn izni

‣Türkiye’deki uygulamadan farklı olarak bu doğum izni tek başına annenin hakkı değil.
Babalar da bu iznin en az 90 gününü kullanmak zorundadır.

Evet bir “zorunluluk”

Bu zorunluluğun amacı ise İsveçlilerin çocuğun babasıyla da zaman geçirmesinin gerekliliğine inanmaları.
(Az önce İsveç’te baba olmak varmış mı dediniz?)

• İsveç'te Ünvan yoktur.

‣ Doktorunuz, üniversite profesörününüz, ekonomik danışmanınız…

Hepsi size ilk adıyla hitap edecek ve sizin de onlara aynı şekilde hitap etmenizi bekleyeceklerdir.

Çünkü İsveç’te İş unvanlarına bakılmaksızın herkes eşittir.

Mesela, İsveç’teki okulumda öğretmenlerimden birinin ismi Lisa’di ve “Lisa” diye hitap ederdim.

Türkiye’de sadece isimle hitap alışkanlığımı değiştirmekte epey zorlanmışımdır.
Nitekim kime teyze, abla , abi , amca diyeceğime bir türlü kestiremez, anneme sorup dururdum.

İsveç'te ünvan yoktur

• LGBT hakları

Eşcinsel ilişkiler 1944’ten beri yasal ve aynı cinsiyetten çiftler 2003’ten beri evlat edinebiliyor ve 2009’dan beri evlenebilmektedir.

isveçte lgbt hakları

• Hayatı "Lagom" yaşa!

‣ Lagom İsveçce’de en sevdiğim kelimelerden biridir.

İsveçcede “Inte för mycket, och inte för lite” şeklinde çevrilen bu kelime,
Türkçede “kararında”, “yeterli” anlamındadır.
Aslında bu kelime bir nevi anneannelerimizin “Azı karar, çoğu zarar” sözünü andırmıyor değil.

isveçte lagom

‣ Bu kelime bir nevi İsveç’in sosyal eşitlik, adalet ve dengeli bir yaşam sürme felsefesini özetlemektedir.

Hayatı “lagom” yaşa!

İhtiyaç duyduğundan fazlasını tüketme ama sevdiğin şeylerden de kendini mahrum etme.

Yani tam kararında yaşa!

• Stockholm'un sanat eseri tadındaki metro istasyonları.

Ve son olarak yazıma Stockholm’un bu büyüleyici yeraltı dünyasını sizlerle paylaşmak istedim.

İsveç hakkında bilmediğiniz ya da okuduğunuza şaşırdığınız hangi bilgi/bilgiler oldu?
Alttaki yorumlarda benimle paylaşırsanız çook sevinirim. ♥‿♥

Sevgiler,
Aslı

Privacy Preference Center